بررسی فقهی در شمولیت نفقه نسبت به جراحی‌های زیبایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 طلبه و استاد حوزه علمیه ، قم، ایران

2 طلبه و استاد حوزه علمیه، قم. ایران.

10.22081/jf.2026.70774.2878

چکیده

در فقه اسلامی نفقه زوجه دائم، به عهده شوهر بر اساس عرف جامعه است. جراحی‌های زیبایی زنان
و تحمیل آن بر خانواده مسئله نوپدیدی است. آیا جراحی زیبایی نیز جزء نفقه همسر به شمار می رود
یا خیر؟
به جهت نوظهور بودن جراحی‌های زیبایی، در کتاب‌های فقهای متقدم، اثری درمورد آن یافت نمی‌شود، ولی در عصر حاضر فقهای فریقین درباره جواز و حرمت آن سخن گفته‌اند. یکی از مسائل جراحی‌های زیبایی، بحث نفقه این جراحی‌هاست که به‌صورت مستقیم هیچ بحثی ندارد، پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی با هدف بررسی شمولیت نفقه نسبت به انواع جراحی‌های زیبایی است که نتایج حاصل از آن این‌گونه است که با توجه به اطلاق ادله انفاق، هزینه اکثر اقسام جراحی‌های زیبایی مشمول نفقه می‌شود، علاوه بر آن درباره جراحی‌های زیبایی درمانی می‌توان گفت که هزینه آنها مشمول روایاتی که نکوهش کننده فرد ضایع‌کننده حق خانواده است، نیز می‌باشد، به این‌گونه که نپرداختن این هزینه‌ها مصداق بارز ضایع کردن حق زن است، ولی درباره جراحی‌های زیبایی غیردرمانی که گاهی اوقات تنها برای زیبایی انجام می‌گیرد، شامل دسته ای از روایات نهی کننده از اسراف در نفقه می‌شود؛ از این‌رو نه تنها پرداخت این هزینه‌ها لازم نیست بلکه مصداق بارز اسراف است.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Jurisprudential Examination of the Applicability of Maintenance (Nafaqah) to Cosmetic Surgery

نویسندگان [English]

  • kobra yadpasand 1
  • Zahra Elmifard 2
1 Seminary Student and Instructor, Islamic Seminary, Qom, Iran
2 Seminary Student and Instructor, Islamic Seminary, Qom, Iran.
چکیده [English]

In Islamic jurisprudence, the maintenance (nafaqah) of a permanent wife is the husband’s responsibility and is determined according to prevailing social norms. Cosmetic surgery for women and the financial burden it may impose on families constitute a contemporary issue. The question, therefore, is whether cosmetic surgery should be regarded as part of a wife’s maintenance or not. Given the novelty of cosmetic surgery, no specific discussion of it is found in the works of early jurists. More recently, however, Shiite and Sunni jurists have addressed the permissibility and prohibition of such procedures. One issue concerning cosmetic surgery is whether its costs are included in nafaqah, a question that has not been directly addressed. Using a descriptive-analytical method, the present study examines whether nafaqah encompasses different types of cosmetic surgery. The findings indicate that, in light of the general applicability of the evidence concerning financial maintenance, the costs of most types of cosmetic surgery fall within the scope of nafaqah. In addition, with regard to therapeutic cosmetic surgery, its costs may be regarded as falling under narrations condemning those who neglect the rights of their families, insofar as failure to cover such expenses constitutes a clear instance of violating the wife's rights. With regard to non-therapeutic cosmetic surgery performed solely for aesthetic purposes, however, such expenses may fall under narrations prohibiting extravagance in maintenance. Therefore, not only is the husband not obligated to cover such expenses, but paying for them may itself constitute a clear instance of extravagance.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cosmetic Surgery
  • Spousal Maintenance (Nafaqah)
  • Maintenance for Cosmetic Surgery
  • Therapeutic Cosmetic Surgery
  • Extravagance in Maintenance
* قرآن‌کریم
ابن‌ادریس، محمد‌بن‌منصور. (1410ق). السرائر الحـاوی لتحریرالفتـاوی (چاپ دوم). قـم: اسماعیلیان.
ابن‌بلبلان، محمدبن‌بدرالدین. (1421ق). أخضر المختصرات فی الفقه علی مذهب الامام احمدبن‌حنبل (چاپ دوم). بیروت: دارالبشائرالاسلامیه.
ابن‌سیده، علی‌بن‌اسماعیل. (1421ق). المحکم‌ و المحیط الاعظم (ج6). لبنان: دار الکتب العلمیة، منشورات محمدعلی بیضون.
ابن‌قدامه، عبدالرحمن. (بی‌تا). الشرح الکبیر (ج9). بیروت: دارالکتاب العربی.
ابن قدامه، عبدالله‌بن‌احمد. (بی‌تا). المغنی. بیروت: دارالکتب الاسلامیه.
ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم‌. (1414ق). لسان العرب (ج5، 9، 10، چاپ سوم). بیروت: دارصادر.
اراکى، محمدعلى‌. (1413ق). رسالة فی نفقة الزوجة. قم: در راه‌حق.
انصارى، مرتضی‌. (1415ق). کتاب النکاح. قم: کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم‌انصارى.
اولسن، مریل‌. (1388). جراحی زیبایی. تهران: کلید آموزش.
ایروانی، باقر. (1395). دروس فی‌علم‌الاصول. قم: مرکزنشرهاجر.
بحرانی، یوسف. (1409ق). الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهرة‌ (ج25). قم: مؤسسه‌نشر‌اسلامی.
تبریزى، جوادبن‌على. (1426ق). منهاج الصالحین (ج2). قم: مجمع‌الامام‌المهدی.
جزایری، عبدالرحمن‌. (1420ق). الفقه علی المذاهب الاربعه (ج4). بیروت: دارالفکر.
حجازی، محمد‌علی؛ بداغی، فاطمه. (1394). جراحی زیبایی و مسئولیت طبیب. مطالعات راهبردی زنان، 17(68)، صص 115-166.
حرعاملى، محمدبن‌حسن‏‌. (1409ق). وسائل الشیعة (ج21). قم: مؤسسة آل‌البیت^.‏
حسینی‌روحانی، صادق. (1368). منهاج الصالحین (ج2). قم: اجتهاد.
حسینى‌روحانى، صادق. (1412ق). فقه الصادق (ج22). قم: دارالکتاب مدرسه امام صادق×.
حسینی‌سیستانی، علی‌. (1417ق). منهاج الصالحین‌ (ج2). بیروت: دارالمورخ العربی.
حلی، حسن‌بن‌یوسف‌. (1420ق). ارشادالاذهان الی احکام‌الایمان (ج44). قـم: مؤسسـه‌امـام صادق×.
حلی، حسن‌بن‌یوسف‌. (1413ق). تحریرالاحکام (ج2، 3). قم: موسسه آل‌البیت علیهم‌السلام.
فخرالمحققین(حلی)، محمدبن‌حسن‌. (1387ق). ایضاح‌الفوائد فی شرح مشکلات‌القواعد (ج3). قم:مؤسسه اسماعیلیان.
حلّى، یحیى‌بن‌سعید. (1405ق). الجامع للشرائع. قم: مؤسسة سیدالشهداء.
خلوتی، احمدبن‌محمد‌. (بی‌تا). اقرب‌المسالک (ج2). قم:دارالمعارف.
خوانساری، سیداحمد‌. (1405ق). جامع‌المدارک فی شرح‌المختصرالنافع (ج4). تهران: مکتب ‌الصدوق.
خوئى، ابوالقاسم. (1416ق). صراط النجاة (ج2). قم: مکتب نشرالمنتخب.
خوئی، ابوالقاسم‌. (1410ق). منهاج الصالحین (ج2، چاپ بیست‌و‌هفتم) قم: مدینه العلم.
دهخدا، علی اکبر‌. (1347). لغت نامه. تهران: دانشگاه تهران.
زحیلی، وهب. (1418ق). الفقه الاسلامی وادلته ‌(ج9). دمشق: دارالفکر.
سبحانى، جعفر‌. (بی‌تا). نظام‌النکاح فی الشریعة الاسلامیة‌الغراء (ج2). قم: موسسه امام‌صادق×.
سبزواری، عبدالاعلی. (ق1413).  مهذّب‌الاحکام (ج25). قم: المنار.
سیوری، فاضل‌مقداد‌. (1404ق). التنقیح‌الرائع لمختصرالشرائع‌ (ج3). قم: مکتبه‌آیه‌الله‌مرعشی.
شجاع‌پوریان، سیاوش‌. (1389). مسؤولیت قراردادی پزشک در برابر بیمار‌. تهران: انتشارات فردوسی.
شرتونی، سعید‌. (1374). أقرب‌الموارد فی فصح‌العربیة و الشوارد ‌(ج5). قم: دارالاسوه.
شریفی‌اشکوری، الیاس. (1387). فقرات فقهیه (ج9). قم: بیت آیت‌الله‌الیاس شریفی‌اشکوری.
شفقه، محمد‌بشیر‌. (1422ق). الفقه‌المالکی فی ثوبه‌الجدید‌ (ج3). دمشق: دارالقلم.
صافی‌گلپایگانى، لطف‌الله. (1416ق). هدایة العباد (ج2). قم: دار القرآن الکریم.
طالبی‌رستمی، محبوبه، عباسی، محمود . (1394). جراحی زیبایی و شرایط معافیت پزشک از مسئولیت کیفری، حقوق پزشکی، 34(9)، صص 153- 192.
طباطبایى، محمدحسین. (1402ق). المیزان فی تفسیرالقرآن (ج4، 19، چاپ دوم). لبنان: مؤسسةالأعلمی للمطبوعات.
طباطبایی، محمدصادق؛  شینپور، قادر. (1392). گونه‌شناسی تعهد و مسئولیت پزشکی در جراحی زیبایی و ترمیمی، فقه پزشکی، 5(17)، صص 162-190.
طباطبایى‌حکیم، محسن‌. (1416ق). مستمسک العروة الوثقى (ج10، 12).  قم: دارالتفسیر.
طباطبایی‌حکیم،محسن‌. (1410ق). منهاج الصالحین (ج3، 10). بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
طباطبایى‌قمّى، تقی. (1426ق). مبانی منهاج الصالحین (ج10).  قم: منشورات قلم‌الشرق.
طبرسی، فضل‌بن‌حسن‌. (1372). مجمع‌البیان فی تفسیرالقرآن (ج2، چاپ سوم). تهران: ناصرخسرو.
طوسی، محمد‌. (بی‌تا). المبسوط فی فقه‌الإمامیه (ج2).  بیروت: الشرق‌الأوسط.
طوسی‌مشهدی، ابن‌حمزه. (1408ق). الوسیلة الی نیل‌الفضیلة‌. قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی.
عاملی‌جبعی، زین‌الدین(شهیدثانی)‌. (1410ق).  الروضه‌البهیة فی شرح‌اللمعه‌الدمشقیة‌ (ج5).  قم: انتشارات داوری.
عاملی‌جبعی، زین‌الدین(شهیدثانی). (1413ق). مسالک‌الافهام الی تنقیح شرائع‌الاسلام (ج8). قم: انتشارات موسسه المعارف‌الاسلامیه.
عاملی‌جبعی، زین‌الدین(شهیدثانی). (1414ق). حاشیة الارشاد (ج3).  قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
فاضل‌لنکرانى، محمد. (1421ق). تفصیل الشریعة فی شرح تحریر‌الوسیلة (النکاح). قم: مرکز فقهى ائمه‌اطهار (علیهم‌السلام).
فاضل لنکرانی، محمد‌. (1383). جامع المسائل. قم: انتشارات امیر.
فاضل هندی، محمدبن‌حسن. (1405ق). کشف‌اللثام و الابهام عن کتاب قواعدالاحکام (ج7). قم: منشورات مکتبة آیةاللّه مرعشی.
فقعانی، علی‌بن‌طی‌. (1418ق). الدرالمنضود فی صیغ‌النیات والایقاعات والعقود. قم: دارالقرآن الکریم.
فیاض‌کابلى، محمداسحاق‌. (1378). منهاج الصالحین (ج3). قم: مکتبه آیة‌الله محمداسحاق فیاض.
فیض کاشانی، محمد محسن. (بی‌تا). مفاتیح الشرائع (ج2).  قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی‌نجفی.
فیروزآبادی، محمدبن‌یعقوب. (1415ق). القاموس‌المحیط (ج3).  لبنان: دار الکتب العلمیة.
کاسانی‌حنفی، مسعود. (1420ق). بدائع الصنائع (ج4). بیروت: دارالفکر.
کاشف‌الغطا. (1359ق). تحریرالمجله‌ (ج2).  نجف: المکتبه‌المرتضویه.
کلینى، محمدبن‌یعقوب‏ کلینى‌. (1407ق). الکافی (ج4، 5، 7، 11، چاپ چهارم). تهران: دارالکتب‌الاسلامیه.
گلپایگانی ، محمدرضا‌. (1352). وسیلة النجاة (ج3). قم: نیکنام.
مجلسى، محمدباقر. (1403ق). بحار الأنوار (ج21، 72، چاپ دوم). بیروت: دارالوفاء.
مروارید، علی‌أصغر. (1410ق). الینابیع الفقهیة (طلاق) ‌(ج19، 38). لبنان: دار التراث / الدار الإسلامیة.
مسعود، جبران. (1372). الرائد‌ (ج1).  مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.
مصطفوی، حسن. (1371). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم‌ (ج4، 12). تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
معین، محمد. (1382). لغت‌نامه معین‌ (ج4). تهران: معین.
مغنیه، محمدجواد‌. (بی‌تا). فقه الامام جعفرالصادق× (ج5). قم: قدس محمدی.
مغنیه، محمدجواد (1421ق). الفقه علی المذاهب‌الخمسه (چاپ دهم). بیـروت: دارالتیـار الجدیـد.
مفید، محمدبن‌محمد‌. (1413ق). احکام النساء‌. قم: کنگره جهانی هزاره شیخ مفید.
مکارم‌شیرازى، ناصر‌. (1426ق). أحکام النساء. قم: مدرسه امام على‌‌بن‌ابیطالب×.
مکارم‌شیرازی، ناصر. (1375). استفتائات جدید. قم: مدرسه امام على‌‌بن‌ابیطالب×.
موسوی‌خمینی، روح‌الله. (1368). تحریرالوسیله (ج2، 3، چاپ چهارم). تهران: موسسه تنظیم آثار امام‌خمینی&.
مومن‌سبزواری، محمّد‌باقر. (بی‌تا). کفایةالاحکام (ج2).  اصفهان: مدرسه صدر مهدوی.
نجفی، محمدحسن. (1404ق). جواهر الکلام‌ فی شرح شرائع‌الاسلام (ج31).  بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
نوری‌همدانی. (1378). حسین، هزار و یک مسالة فقهی (ج1، چاپ سوم). قم: مؤسسة مهدی ‌موعود#.
وحیدخراسانى، حسین. (1428ق). منهاج‌الصالحین (ج3). قم: مدرسه امام محمدباقر×.