درنگی در ادلۀ مشروع نبودن بیع گزاف

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه پیام نور

2 مدرس موسسه آموزش عالی شاندیز مشهد

3 مدرس مؤسسه آموزش عالی شاندیز مشهد

چکیده

مشهور فقیهان امامیه معاملۀ تخمینی را سبب بطلان عقد بیع می‌دانند؛ حال‌آنکه امروزه در بسیاری از موارد، امکان آگاهی دقیق از مورد معامله فراهم نیست. نوشتار پیش‌ِرو با روشی توصیفی ـ تحلیلی و به‌شیوۀ کتابخانه‌ای،میزان اعتبار چنین ادعایی را نقد و بررسی کرده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد روایاتی که فقیهان برای بطلان بیع گزاف به آ‌نها استناد کرده‌اند، بر مدعای ایشان دلالت نداشته و اخص از مدعا هستند؛ افزون‌براین، به‌نظر می‌رسد ابزارهای اندازه‌گیری وزن کالا در فرض مسئله موضوعیت ندارد؛ بلکه ملاک مشخص شدن مورد معامله به‌نحوی است که سبب اختلاف نشود و این مهم ازطریق مشاهده و اعتماد عرفی نیز می‌تواند احراز شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A contemplation about the reasons for illegality of Gazaf sale

نویسندگان [English]

  • Qasem Obaidavi 1
  • Raziyeh Amini 2
  • Ali Mohammadian 3
1 Payame Noor University, Tehran, Iran
2 PHD student of Islamic Jurisprudence and principles of Islamic law, Ferdowsi University, Mashhad, Iran
3 PHD in Islamic Jurisprudence and principles of Islamic law
چکیده [English]

The famous Imami Jurisprudents believe that a conjectural transaction makes a sale contract null and void while nowadays in a lots of cases , there is no possibility of accurate information about the subject-matter of the contracts. In a descriptive- analytical method and library way, this paper has considered and analyzed the amount of validity of such a claim. The results of this research show that the traditionswhich are referred by the Jurisprudents to nullity of Gazaf sale do not indicate their claim and they are more special than the mentioned claim. Moreover, it seems that in the supposition of question, the instruments of weighing a goods are not important, but the criterion is to be specified the subject matter of a contract in a way that does not cause any difference, and this significant issue can be determined by observation and customary confidence methods.

کلیدواژه‌ها [English]

  • gazaf sale
  • specifying object of sale
  • measured and weighted
  • conjecture and guess
  • and customary observation
1. ابن‌بطال، علی‌بن‌خلف (1423ق)، شرح صحیح البخاری، تحقیقِ یاسر ابراهیم، ریاض، دار المکتبة الرشد.

2. ابن‌حنبل، احمدبن‌محمد (1416ق)، مسندالإمام احمد بن حنبل، بیروت، مؤسسة الرسالة.

3. ابن‌حمزه، محمدبن‌علی (1408ق)، الوسیلة إلی نیل الفضیلة، قم، انتشارات کتابخانه آیةالله مرعشی نجفی.

4. ابن‌عابدین، محمد امین (1407ق)، حاشیة رد المحتار علی الدر المختار، بیروت، دار إحیاء التراث.

5. ابن‌عبدالبر، ابوعمر یوسف‌بن‌عبدالله (1419ق)، التمهید لما فی الموطأ من المعانی و المسانید، تحقیقِ: عبدالقادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیة.

6. ابن‌منظور، محمد مکرم (1424ق)، لسان العرب، به‌تحقیقِ عامر احمد حیدر، بیروت، دار الکتب العلمیة.

7. ابوداود، سلیمان بن الاشعث (بی‌تا)، سنن ابی داود، ریاض، مکتبة المعارف.

8. احسایی، ابن‌ابی‌جمهور، محمدبن‌علی (1405ق)، عوالی اللئالی العزیزیة، قم، دار سید الشهداء للنشر.

9. اردبیلی، احمد‌بن‌محمد (1403ق)، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، چهارده‌جلدی، قم، دفتر انتشارات اسلامی.

10. اصفهانی، محمدحسین کمپانی (1418ق)،‌ حاشیة کتاب المکاسب، قم، أنوار الهدی‌.

11. امامی، سیدحسن (1383)، حقوق مدنی، ج1، تهران، اسلامیة.

12. الأنصاری، شیخ الإسلام زکریا (1422ق)، أسنی المطالب فی شرح روض الطالب، تحقیقِ محمد تامر، بیروت، دار الکتب العلمیة.

13. انصاری، مرتضی‌بن‌محمدامین (1415ق)، المکاسب، قم، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری‌.

14. ایروانی، باقر (1427ق)، دروس تمهیدیة فی الفقه الإستدلالی علی المذهب الجعفری، قم، دار الفقه للطباعة والنشر، چاپ دوم.

15. بحرانی، یوسف‌بن‌احمد (1405ق)، الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة، قم، دفتر انتشارات اسلامی.

16. البخاری، محمد‌بن‌اسماعیل (1424ق)، صحیح بخاری، بیروت، دار ابن حزم.

17