تعارض استصحاب وقاعده درء در فقه جزا و قانون مجازات اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه آموزشی فقه و حقوق اسلامی دانشگاه تبریز

2 گروه فقه دانشگاه مفید

3 گروه آموزشی حقوق دانشگاه پیام نور اسکو

10.22081/jf.2019.51727.1617

چکیده

در فقه و حقوق کیفری، ممکن است بین مفاد اصل استصحاب و قاعده فقهی درء تعارض وجود داشته باشد. این تعارض زمانی اتفاق می افتد که لازمه استصحاب ثبوت مجازات باشد در حالی که قاعده درء بر رفع مجازات دلالت دارد. به نظر می رسد تعارض بین استصحاب و قاعده درء از نوع تعارض غیر مستقر است. چرا که استصحاب اصل عملی می‌ باشد ولی قاعده درء حکم فقهی بوده و دلیل اجتهادی محسوب می‌شود، و با اجرای قاعده درء، موضوع استصحاب که شک است، تعبداً از بین می‌رود و قاعده درء بر اصل استصحاب ورود پیدا کرده و مقدم می شود. هرچند در پاره ای موارد(در باب قصاص)، بعضی از فقها استصحاب را بر درء مقدم کرده اند، ولی این اختلاف ناشی از میزان دلالت این قاعده از دیدگاه آنهاست. اگر دلالت قاعده درء بر مطلق مجازات (اعم از حدود، قصاص و تعزیر) اثبات شود، در تمام مجازاتها قاعده درء بر اصل استصحاب مقدم می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Istishab Conflict with In Dubio Pro Reo Principal in Fiqh and Criminal Law

نویسندگان [English]

  • reza elhami 1
  • sajjad mohammadi 2
  • kamal aghapour 3
1 Department of Islamic Law and Islamic Law, Tabriz University
2 Fiqh Department of the University of Mofid
3 Law School, Payam Noor University of Osko
چکیده [English]

In fiqh and criminal law, it is possible to be conflict between the content of istishab principal and in dubio pro reo principal. This conflict happens when istishab needs to be proved while in dubio pro reo principal implies the elimination of the crime. For example, when two people are arrested for committing adultery and one of them claims for parity, the requisite for istishab of no parity is to prove the punishment while doubt in the existence of parity causes the removal of punishment. As in dubio pro reo principal is a fiqhi mandate and if it exists, the practical principal won't be executed, it has priority over istishab. Though in some cases, jurists believe istishab has priority over the in dubio pro reo principal, this difference is because of the implication of this rule in their point of view. If the implication of in dubio pro reo principal is proven over the punishment (including amercements, retaliation and discretionary punishment), it will be prioritized over istishab in all punishments.

کلیدواژه‌ها [English]

  • istishab
  • dare
  • principal
  • evidence
  • vorod