A Jurisprudential Analysis of Bay‘ al-‘Inah: A Re-examination of the Narrations and Its Applications in the Banking System

Document Type : Original Article

Authors

1 Assistant Professor, Department of Economics, Mofid University, Qom, Iran

2 Graduate of Qom Seminary and Faculty Member, Al-Mustafa International University, Qom, Iran

3 Graduate of Level Four and Professor, Qom Seminary, Iran

10.22081/jf.2026.71219.2904

Abstract

Bay‘ al-‘Inah is one of the transactions that, due to its apparent similarity to a conditional loan and its potential to circumvent usury (riba), has become a favored instrument among banks and traders. This resemblance has given rise to jurisprudential doubts and critical debates concerning its legal ruling. In its common form, this contract operates as follows: a person in need of financing approaches another party and sells a commodity to them on a cash basis. Subsequently, the buyer undertakes, in the same session and through a separate contract, to resell the same commodity to the original seller on a deferred basis at a higher price. Because of the presence of ambiguous and multi-faceted narrations, as well as the formalistic nature the transaction assumes when the second contract is stipulated within the first, various doubts have been raised regarding this practice. The narrations themselves appear, at first glance, to be contradictory; however, by reconciling them, it can be shown that they merely delineate the red lines of this contract rather than constituting an absolute prohibition. The significance of this type of transaction lies in its application within commercial and banking relations. Nevertheless, to date, no study has comprehensively reviewed, analyzed, and critiqued the full corpus of narrations related to bay‘ al-‘inah. Adopting a descriptive–analytical approach and relying on library sources, the present study examines the jurisprudential concept of ‘inah and its instances in the religious texts. The main objectives of this research are to clarify the various forms of ‘inah discussed in Islamic sources, analyze the chain-of-transmission and textual implications of the related narrations, and determine the boundary between permissible and impermissible forms of ‘inah in the jurisprudence of transactions. Among the central issues addressed is the prohibition of stipulating the second contract within the first (such as conditioning a deferred sale upon a cash sale) and the jurisprudential analysis of similar cases. The findings of this study can contribute to providing a clear framework for distinguishing illegitimate ‘inah-based transactions from their permissible counterparts and pave the way for a more precise application of jurisprudential rulings within an interest-free banking system.

Keywords

Main Subjects

References

ابن منظور، محمد بن مکرم. (بی‌تا). لسان العرب (ج13). بیروت: دارالفکر.
ابن‌بابویه، محمد بن علی‏. (1413ق)‏. من لا یحضره الفقیه (ج3)‏. قم: جامعه مدرسین.
بحرانی، یوسف بن احمد. (1363‌). الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة (ج20). قم: جامعه مدرسین.
بی‌نام. (1394‌). مجله بورس، شهریور 1394، شماره 127.
حر عاملی، محمد بن حسن‏. (1409ق)‏. تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة‏ (ج18). قم: مؤسسة آل البیت^ لإحیاء التراث.
خمینی‌، روح الله. (1392‌). تحریر الوسیلة‏ (ج1). قم: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی&.
خمینی‌، روح الله‏. (1392‌). کتاب البیع (ج5)‏. قم: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی&.
رستمی و دیگران. (1397‌). حکم بیع عینه در فقه مذاهب اسلامی. مطالعات فقه و اصول، 1(1)، صص 91-106.
طوسی، محمد بن حسن‏. (1365‌). تهذیب الأحکام‏ (ج7). تهران: دار الکتب الإسلامیة.
طوسی، محمد بن حسن‏. (1373‌). رجال الطوسی‏. قم: جامعه مدرسین.
طوسی، محمد بن حسن‏. (1390‌). الاستبصار فیما اختلف من الأخبار‏ (ج3). تهران: دار الکتب الإسلامیة.
علامه حلی، حسن بن یوسف‏. (1411ق‌)‏. رجال العلامة الحلی‏. نجف: المطبعة الحیدریة.
علامه حلی، حسن بن یوسف‏. (1414ق)‏. تذکرة الفقهاء (ط الحدیثة: الطهارة إلی الجعالة)‏ (ج11). قم: مؤسسة آل البیت^ لإحیاء التراث.
فراهیدی، خلیل بن احمد. (1409ق). العین (ج2). قم، دارالهجره.
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی‏. (1406ق)‏. الوافی‏ (ج18). نجف: مکتبة الإمام أمیرالمؤمنین علی× العامة.
کشی، محمد بن عمر‏. (1409ق)‏. اختیار معرفة الرجال‏. مشهد: دانشگاه مشهد. دانشکده الهیات و معارف اسلامی. مرکز تحقیقات و مطالعات.
کلینی، محمد بن یعقوب‏. (1407ق)‏. الکافی (اسلامیه) (ج5)‏. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
مامقانی، عبدالله‏. (بی‌تا)‏. تنقیح المقال فی علم الرجال. نجف: مطبعة المرتضویة.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی‏. (1404ق)‏. مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول‏ (ج19). تهران: دار الکتب الإسلامیة.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی‏. (1406ق)‏. ملاذ الأخیار فی فهم تهذیب الأخبار (ج9، 10)‏. قم: کتابخانه عمومی حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی.
مرتضی زبیدی، محمد بن محمد. (1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس (ج18). بیروت: دارالفکر.
معصومی نیا، علی. (1398‌). بیع العینه: بررسی فقهی و کاربرد آن در اختیار معامله تبعی و اوراق تورق، معرفت اقتصاد اسلامی، 2(20)، صص 49-65.
مفید، محمد بن محمد‏. (1410ق)‏. المقنعة‏. قم: جامعه مدرسین.
نجاشی، احمد بن علی‏. (1365‌). رجال النجاشی‏. قم: جامعه مدرسین.
نراقی، احمد بن محمدمهدی‏. (1415ق)‏. مستند الشیعة فی أحکام الشریعة‏ (ج14). قم: مؤسسة آل البیت^ لإحیاء التراث.
نفری، جواد؛ عندلیبی، علی. (1401‌). پژوهشی در حیل تخلّص از ربا با تأکید بر بیع عینه، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 14(28)، صص 325-348.
هاشمی شاهرودی، محمود‏. (1423ق)‏. قراءات فقهیة معاصرة (ج2). قم: مؤسسة دائرة معارف الفقه الاسلامی.

Files

History

  • Receive Date: 15 March 2025
  • Revise Date: 30 September 2025
  • Accept Date: 25 January 2026

Share

How to cite

Statistics