پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی فقه 1735-3181 32 124 2026 01 28 Discovering and Jurisprudentially Examining the Grounds for the Obligation of Deliberate Forbearance in the Case of Certainty about the Non-Recurrence of a Learner’s Error کشف و بررسی فقهی ادله وجوب تغافل در فرض علم به عدم تکرار خطای متربی 62 82 79512 10.22081/jf.2026.70419.2862 FA احمد سعیدی استاد حوزه علمیه، مدرسه علمیه معصومیه(ع)، قم، ایران. Journal Article 2024 12 04 Deliberate forbearance (taghāful) is among the important and practical strategies in education. Pretending not to see or hear—when there is certainty that the learner will not repeat the error—serves as a key to resolving many educational challenges. The fundamental question addressed in this study is: what is Islam’s position on this matter? Can certainty regarding the learner’s non-repetition of an error serve as a justification for, or even a cause of, the obligation of deliberate forbearance? To address this issue, the study employs the method of juridical reasoning (ijtihād) and the tools of juristic inference. The findings indicate that certainty that the learner will not repeat the error not only renders enjoining good and forbidding wrong impermissible, but also makes it unlawful even to manifest one’s awareness of the learner’s mistake; consequently, deliberate forbearance becomes obligatory. The primary evidence for this claim is the obligation to preserve the dignity and honor of the believer, which is discussed in detail in the article.   تغافل از جمله راهکار‌های مهم و کاربردی تربیتی است. تظاهر به ندیدن و نشنیدن در صورت علم به اینکه متربی خطای خود را تکرار نمی‌کند، کلید بسیاری از قفل‌های تربیتی است. پرسش اساسی این است که نظر اسلام در این مورد چیست؟ آیا علم به عدم تکرار خطا توسط متربی می‌تواند مجوز و یا عامل وجوب تغافل باشد؟ روش رسیدن به این مهم استفاده از روش اجتهادی و ابزار استنباط فقیهانه است. یافته‌های بحث آن است که علم به اینکه متربی خطای خود را تکرار نمی‌کند علاوه بر اینکه امر به معروف و نهی از منکر را حرام می‌کند بلکه حتی تظاهر به علم خود نسبت به خطای متربی را نیز حرام کرده و تغافل را واجب می‌کند. ادله این ادعا، دلیل وجوب حفظ کرامت و عزت مؤمن است که در مقاله مبسوط بحث شده است. https://jf.isca.ac.ir/article_79512_d4011448923cad21f9d42a338250f89a.pdf